Umthi waseGuanacaste: Iimpawu, Ukusetyenziswa, Ukusasazwa kunye neCuriosities

  • Umthi we-Guanacaste luhlobo lomfuziselo we-tropiki yaseMelika, exatyiswa ngamaplanga awo, umthunzi, ukutya kwabantu kunye nezilwanyana, kunye nokubaluleka kwendalo.
  • Isiqhamo sawo, esinesimo esifana nendlebe, siwunika umthi igama lawo kwaye siwenza ube luphawu lwenkcubeko kumazwe aliqela afana neCosta Rica neMexico.
  • Isetyenziswa kakhulu kwishishini lamaplanga, amayeza esintu, ukufuya iinyosi, ukutya, kunye nokutshalwa kwamahlathi, kwaye iphawuleka ngokukhula kwayo ngokukhawuleza kunye nokomelela kwayo.

Ukusetyenziswa komthi weGuanacaste kunye neempawu

El Umthi waseGuanacaste (Enterolobium cyclocarpum) ibalasele phakathi kwezona ntlobo zezityalo ziguquguqukayo nezingumfuziselo wezityalo ezikwiitropiki zaseMelika. Ukufaneleka kwayo akukho kuphela kubuhle bayo okanye ubukhulu bayo, kodwa kuluhlu lwe ukusetyenziswa kunye neenzuzo enegalelo kakhulu kwindalo, kwezoqoqosho, kwezamayeza, nakwinkcubeko. Lo mthi waziwa ngobukhulu bawo, uphahla lwamagqabi, kunye nesiqhamo sawo esisikhumbuza ukumila kwendlebe yomntu. Ngaphezu koko, kuxhomekeke kummandla, lo mthi ufumana amagama amaninzi, ebonisa ubukho bawo kwinkcubeko nakubomi bemihla ngemihla bamazwe amaninzi. Kweli nqaku, siphonononga ngokupheleleyo Amagama, iimpawu, indawo yokuhlala, iindlela zokuntshula, ukusetyenziswa, umqondiso, izinto ezinomdla kunye nokubaluleka kwendalo yomthi waseGuanacaste, ukudibanisa lonke ulwazi olufanelekileyo noluhlaziyiweyo malunga nalo mzekelo unomdla.

Athini amagama kunye nemvelaphi yomthi waseGuanacaste?

Ukusetyenziswa komthi weGuanacaste kunye neempawu

El igama lenzululwazi yomthi weGuanacaste yi Enterolobium cyclocarpum, kwaye ungowosapho UFabaceae, eyaziwa ngokubanzi ngeempawu zayo ukutya kunye nokubaluleka kweentlobo ezininzi zeentlobo zayo kumashishini ezolimo namahlathi.

Igama elithi "Guanacaste" linemvelaphi ye-etymological evela kulwimi IsiNahuatl, phi Wowu lithetha "umthi" kwaye nacastl Ilingana "nendlebe", ibhekisa ngqo kwi ukumila okungaqhelekanga kweziqhamo zayoEsi siqhamo, esaziwa kweminye imimandla njenge "choreja," siphantse sibe setyhula kwaye simile ngokugobileyo, sifana nendlebe yomntu, siqinisa unxibelelwano lomfuziselo kunye nenkcubeko yalo mthi kunye noluntu apho ukhula khona.

Ukongeza kwiGuanacaste, kumazwe ahlukeneyo ibizwa ngokuba:

  • I-Pich (eYucatan)
  • eCorotu (Panama)
  • EJarina, eCurú (eCosta Rica)
  • Eared Guanacaste, Tuburus, Black Guanacaste, Pit (Nicaragua, Honduras, Guatemala)
  • Conacaste (El Salvador, Guatemala)
  • I-Tubroos (eBelize)
  • ICaracas (eVenezuela)
  • Caracaro, Ear Pinion (eColombia)
  • Huanacaxtle, parota, orejón, rattle (Mexico)

En Mekhsikho, iindidi zamagama engingqi ziphawuleka ngokukodwa, kubandakanywa i-huanacaxtle, i-aguacashle, i-bisayaga, i-nacaztle, i-cascabel, i-mo-ñi-no, i-shma-dzi, i-nacaxtle, i-ya-chibe, phakathi kwezinye ezininzi. España, ikwabizwa ngokuba yi-caro yabasetyhini okanye i-conacaste emnyama.

Igama lezenzululwazi Yanikwa yingcaphephe yezityalo uCarl Friedrich Philipp von Martius, kwaye i-etymology yayo ibhekisa kwisetyhula (cyclocarpum) kunye nokumila kwe-lobed (Enterolobium) yesiqhamo.

Ukuhanjiswa kwendawo kunye nendawo yokuhlala yomthi waseGuanacaste

Ukusetyenziswa komthi weGuanacaste kunye neempawu

El Umthi waseGuanacaste ingumthonyama kwaye isuka kwi iindawo ezishushu zaseMelikaUkuhanjiswa kwayo kuluhlu ukusuka kwi emazantsi nasentshona Mexico, Zonke EMntla Merika (Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Belize, Panama), de kumntla nasemntla-ntshona woMzantsi Merika (eColombia, eVenezuela, eBrazil). Ukongeza, ifumaneka kwezinye iziqithi zeCaribbean ezifana ICuba, iJamaica, iGuyana kunye neTrinidadKwimimandla emininzi iye yaziswa kwaye yenziwa ngokwendalo ngenxa yokukhula kwayo ngokukhawuleza kunye nokuba luncedo.

Iphuhliswa ikakhulu kwi amahlathi ashinyeneyo, amahlathi awomileyo, imimandla ye-savannah kunye nemimandla yonxweme, kodwa ibonisa ukuguquguquka okuphawulekayo kwiimeko ezahlukeneyo zokusingqongileyo.

  • Ukuphakama: Ukusuka 0 ukuya kwi-1.300 yeemitha ngaphezu komphakamo wolwandle, nangona ukukhula kwayo okugqibelele ngokuqhelekileyo kwenzeka ngaphantsi kweemitha ezingama-500.
  • Umgangatho: Ikhetha imihlaba isanti, mnyama, umxube wesanti-dongwe, kubandakanywa i-Vertisols ephakathi kunye echumileyo, nangona iyakwazi ukulungelelanisa nomhlaba ocebileyo.
  • Imozulu: Ikhula kakuhle kwi imozulu efudumeleyo nefumileyo okanye enemozulu engaphantsi komhlaba, imelana namathuba amade embalela ngenxa yezityalo zayo ezinkulu kunye neengcambu zayo ezinzulu, nto leyo eyenza ikwazi ukumelana nembalela.

I-Guanacaste idla ngokukhula kufutshane imilambo nemilambo, ukuzalisekisa imisebenzi ebalulekileyo yendalo kunxweme lomlambo nokubonelela ngomthunzi kwizityalo, imfuyo kunye nabantu. IMahogany Yenye intlobo eyabelana nge-ecosystem kwaye inosetyenziso kunye neempawu zayo, nangona indlela yokukhula kunye nokubaluleka kwayo kwahlukile kuleyo yaseGuanacaste.

Iimpawu eziphambili ze-morphological kunye nebhotani

Umthi weGuanacaste mkhulu, unamagqabi kwaye unobomi obude.Inesakhiwo esinamandla, isithsaba esibanzi, kunye nesiseko sesiqu esomeleleyo, esenza ukuba ibe yenye yezona ntlobo zinomtsalane kwi-ikhosistim apho ifumaneka khona.

  • Ukuphakama: Inokufikelela phakathi 20 kunye ne-45 yeemitha ubude kunye neekomityi ukuya phezulu 50 yeemitha ububanzi kwimithi ekhulileyo.
  • Umboko: Ngokubanzi mfutshane ngokomlinganiselo wamagqabi, nobubanzi ukuya kuthi ga 3 mitha. Ixolo layo ngwevu okanye greyish-brown, agudileyo kwimizekelo emincinci kunye ne-fissured okanye i-granular kubantu abadala, kunye neelentile ezinde.
  • Amasebe: Zininzi kakhulu, zinde kwaye zinyuka, zenza a indebe ene-hemispherical kunye nengqukuva ifana neambrela.
  • AmaSpredishithi: I-Compound, enye kunye ne-bipinnate, i-hue eluhlaza eqaqambileyo, kunye ne-30 izibini zamaphecana amancinci. Ziyasonga ebusuku, zikhuthaza ukugcinwa kokufuma.
  • Iintyatyambo: IiHermaphrodites, ziyavela iintloko ze-axillary pedunculated (1,5-2 cm ububanzi) kwii-peduncle ezide eziluhlaza. Azibonakali, zine-tubular calyx kunye ne-corolla eluhlaza ekhanyayo, kunye ne-actinomorphic, ethanda ukuthunyelwa kwe-pollination yizinambuzane (iinyosi, i-bumblebees). Ukufunda ngakumbi ngemithi eneempawu ezifanayo, unokutyelela umthi weparota.
  • Isiqhamo: I-pod engapheliyo yokwakheka kwesetyhula okanye okumbhoxo, enombala omenyezelayo, omdaka omnyama, owenziwe ngamaplanga, anomlinganiselo ophakathi kwe-7 ne-15 cm ububanzi. Ukumila kwayo "indlebe" okungaqhelekanga kuyinika igama layo eliqhelekileyo. Ngaphakathi, iqulethe phakathi kwe-5 kunye ne-20 ezinkulu, ezisicaba, iimbewu ezi-elliptical, omdaka ngebala, noqweqwe oluqinileyo ngokugqithisileyo.
  • Inkqubo yeengcambu: Iphuhliswe kakhulu, inzulu kwaye ibanzi, eququzelela ukufunxa izondlo kunye namanzi kwiimeko ezimbi.

Ukongeza, ngumthi we ukukhula ngokukhawuleza kwiminyaka yokuqala, kwaye iinkuni zayo zikhaphukhaphu, zomelele, kwaye zinemithambo yegolide, exatyiswayo kumashishini ahlukeneyo. Ukuthintela umonakalo kunye nokugcina impilo yayo, kuyacetyiswa ukuba udibane nezibonelelo ezifana indlela yokuthintela izifo zezityalo.

Iimpawu kunye nexabiso lenkcubeko yomthi waseGuanacaste

Ukusetyenziswa komthi weGuanacaste kunye neempawu

El Umthi waseGuanacaste Igqitha ukubaluleka kwayo kwibhotani ngokuba a isimboli yesizwe neyengingqingakumbi ngaphakathi icosta Rica, apho yabhengezwa khona umthi wesizwe kunye nesimboli sephondo laseGuanacaste, kodwa indima yalo kwinkcubeko yamanye amazwe aseMesoamerican kunye naseMzantsi Melika ifanelekile ngokulinganayo.

  • Umzobo kwi iidyasi zephondo, imali engamaphepha (iwaka leekholoni eCosta Rica), iingqekembe zesikhumbuzo kunye neelogo zamaziko anxulumene nokusingqongileyo.
  • Luphawu lwe uzinzo, ukukhula kunye nokukhuselwa, ngenxa yokuqina kwayo, ububanzi bomthunzi wayo kunye nobude obude obumeleyo kubantu.
  • Inxulumene ne ukhuselo lwemithombo yendalo kunye nokukhuthazwa kokutshalwa kwakhona kwamahlathi kumaphulo amaninzi kuyo yonke indawo yokusasazwa kwayo.

Umfanekiso wayo usetyenziswa rhoqo kwimibhiyozo, kwimibhiyozo nakwimisebenzi yokufundisa ngeentlobo ngeentlobo zezinto eziphilayo kunye nelifa lemveli, okomeleza uphawu lwazo kunye nemfundo.

Ukuntshula kunye nokusasazeka: Ungawuvelisa njani umthi weGuanacaste?

Ukusetyenziswa komthi weGuanacaste kunye neempawu

Inkqubo ukuntshula komthi weGuanacaste Kulula ukuba imbewu ilungiswe ngokufanelekileyo, kuba idyasi yembewu ilukhuni kakhulu kwaye isebenza njengesithintelo kwi-hydration ye-embryo. Ukuququzelela le nkqubo, unokubonisana Isikhokelo esipheleleyo sokukhathalela iGuanacaste ngaphandle.

Iindlela ezicetyiswayo zokukhuthaza ukuntshula okusebenzayo ziquka:

  1. Ukutshatyalaliswa koomatshini: Gcoba ngokucokisekileyo inxalenye elula yembewu usebenzisa ifayile ye-fine-grain, uqaphele ukuba ungonakalisi i-embryo. Le nkqubo inokunciphisa ixesha lokuntshula libe malunga neeveki ezimbini.
  2. Unyango lobushushu: Gxumeka imbewu emanzini abilayo malunga nemizuzwana engama-30 kwaye ngoko nangoko uyidlulisele emanzini abandayo. Oku kuthambisa iqokobhe eliqinileyo kwaye kuququzelele ukufunxwa kwamanzi.
  3. Ukophuka ngokwetyisa: Ukuvumela imbewu ukuba idlule kwinkqubo yokwetyisa yezilwanyana (ingakumbi izilwanyana ezanyisayo ezifana nemfuyo okanye izilwanyana zasendle), eziququzelela ukuntshula kwendalo.
  4. Kuzo zonke iimeko, kuyacetyiswa ukuba ucwilise imbewu emanzini iiyure ezininzi ngaphambi kokuhlwayela ukuqinisekisa ukuhanjiswa kwamanzi.

Ukuveliswa kwakhona kunokwenziwa ngokusikwa kwamasebe amancinci, nangona indlela yembewu iyona nto ixhaphakileyo kwaye yendalo.

Umthi weGuanacaste ukhula ngokukhawuleza kwiminyaka yawo yokuqala kwaye ungagqitha kwimitha enye ubude kunyaka wokuqala wokutyala ukuba ukhathalelwe ngokufanelekileyo.

Ukusetyenziswa komthi weGuanacaste: Ukusetyenziswa ngokubanzi

  • Amaplanga: La iinkuni zomthi waseGuanacaste es ilula, yomelele, yomelele kwaye kulula ukusebenza nayoInombala obomvu-omdaka kunye nemithambo yegolide kwaye isetyenziswa kakhulu kwi:
    • Ifenitshala yomthi oqinileyo kunye nokugqitywa kwangaphakathi
    • Ukwakhiwa kwezikhephe ezilula, amaphenyane kunye nezikhephe
    • Izinto zokudlala, izinto eziguquliweyo, izinto zasekhitshini, izibonda, iipaneli kunye neenqwelo
    • I-Veneers, i-plywood kunye ne-chipboard kwishishini lemithi
  • Umdli: Las amagqabi, iziqhamo, izikhondo ezincinci kunye nembewu zomthi Guanacaste are a isondlo esixabisekileyo semfuyo iinkomo, iihashe, i-caprine kunye ne-porcine, ngakumbi ngexesha lonyaka elomileyo xa ezinye ifula zinqabile.
  • Ukutya kwabantu: Las imbewu ukusuka Guanacaste are ezityiwayo kunye nesondlo esilingana nembewu yembotyi okanye ingqolowa kunye nomgubo wentlanziZiqulethe i-32-41% yeeprotheyini, iiminerali (i-calcium, isinyithi, i-phosphorus), kunye ne-vitamin C, kunye nee-amino acids ezibalulekileyo. Zityiwa zigcadiwe, kwiisuphu, iisosi, nanjengento ethatha indawo yekofu kwezinye iindawo. EColombia, zisisiseko sokwenza iilekese ngeVeki eNgcwele.
  • Isibaso: Ukusuka i-pulp kunye ne-resin yesiqhamo esivuthiweyo inokuveliswa iiagglomerate zamalahlekunye iinkuni zokubasa ine ixabiso le-caloric ephezulu (ngaphezu kwe-18.500 kJ/kg), okwenza kube ngumthombo obalaseleyo wamandla kwiindawo ezisemaphandleni.
  • Amayeza: El i-trunk exudate Yaziwa njenge "caro gum" kwaye ngokwesintu isetyenziselwa ukunyanga imikhuhlane kunye ne-bronchitis. I imidumba kunye namaxolo Zisetyenziselwa i-infusions ukunyanga i-rashes, kunye iziqhamo eziluhlaza Ziyi-astringents kwaye ziluncedo kunyango lohudo. Iti yegqabi isetyenziselwa umkhuhlane kunye neengxaki zokugaya ukutya. Uphononongo lwakutsha nje lubonisa usetyenziso olunokubakho lwe-antioxidant, i-antimicrobial, kunye ne-anti-inflammatory.
  • Imisebenzi yezandla kunye nokuncamathelisa: I-exudate yomthi isetyenziswa kwi ukwenziwa kwerabha kunye nezinto zokuncamathelisaIintyatyambo ziyanyibilika, zithanda ukufuywa kweenyosi; i-pulp eluhlaza yeepod, isityebi kwi-saponins, isebenza njenge isepha endaweni zokuhlamba iimpahla. Ngaphaya koko, iimveliso ze-resin zisetyenziselwa ukushukwa kwesikhumba.

El ukusetyenziswa okubanzi komthi weGuanacaste ibonisa ukuguquguquka kwayo kunye nobudlelwane obunzulu kunye noluntu apho iphumelela khona.

Ukubaluleka kwendalo kunye neenzuzo zokusingqongileyo

Umthi waseGuanacaste kubalulekile kugcino lwezixokelelwano zetropikhi. Phakathi kwegalelo lakhe eliphambili ngala:

  • Indawo yokuhlala kunye nokutya kwezilwanyana zasendle: Ibonelela ngekhusi nokutya kwiintlobo ngeentlobo zezilwanyana (izikhwenene, iinkawu, ii<em>tapir, iimpuku, iintaka, izinambuzane ezisasaza ipoleni), ezitya iziqhamo zayo zize zibe negalelo, ngokusasazwa kwembewu, ekuhlaziyweni kwehlathi.
  • Ukhuseleko lomhlaba: Ubukho bezithsaba ezibanzi kunye neengcambu ezinzulu kunciphisa ukhukuliseko kwaye iphucula umgangatho womhlaba, inceda ekulondolozeni ubutyebi bamanzi nokuthintela ukudilika komhlaba.
  • Ukulungiswa kwenitrogen: Ukuba yimbotyi, iseka ubudlelwane be-symbiotic kunye nerhizobia kunye ne-endomycorrhizae lungisa initrogen, ukwandisa ukuchuma komhlaba.
  • Ukutshatyalaliswa kwamahlathi kunye nokubuyiswa komhlaba: Ndiyabulela ekukhuleni kwayo ngokukhawuleza, isetyenziswe kwiiprogram Ukuhlaziywa kwemithi kunye nokhuseleko lwamanzi.
  • Umthunzi kunye ne-microclimate: Idala iindawo ezinomthunzi ezibalulekileyo kwimpilo yezilwanyana kunye nabantu, ngakumbi kwimfuyo ebanzi, kwaye inceda ukudala i-microclimate efumileyo kwaye izinzile.

Izinto ezinomdla kunye neenyaniso ezinomdla malunga nomthi waseGuanacaste

El Umthi waseGuanacaste Ingaphezulu kweentlobo zezityalo nje: luphawu lwendalo kunye nenkcubeko enezibakala ezininzi ezinomdla zokuqaqambisa:

  • Ndiyakwazi phila amashumi eminyaka, nangona ixesha elide lihluka ngokuxhomekeke kwiimeko zokusingqongileyo.
  • Su umthunzi ubulelwa kakhulu ngemfuyo, njengoko ibonelela ngekhusi ngamaxesha obushushu obukhulu.
  • La ukusasazwa kwembewu yawo Ilungelelaniswe kwisenzo sezilwanyana ezincancisayo ezinkulu, ezinye zazo sele ziphelile, ezibonisa indaleko ekhethekileyo.
  • Su iziqhamo Luphawu oluyigraphic kwiilogo zamaziko kunye neziganeko zesikhumbuzo, kwaye umfanekiso wayo uvela kwiimali ezingamaphepha kunye neengqekembe zemali ukuqaqambisa ixabiso lelifa lemveli.
  • Uthuli oluvela kumthi walo lunokubangela ukungahambi kakuhle kwabanye abantu ngenxa yevumba layo kunye namalungu e-phytotherapeutic.
  • Kukho amabali adumileyo kunye neentsomi ezinxulumanisa namandla, ukhuseleko, kunye nokwamkela iindwendwe kwiinkcubeko ezahlukeneyo zaseMelika.

I-Guanacaste ayisiyiyo kuphela into ebalulekileyo yendalo, kodwa nayo imele ubomi, imbali kunye nobuntu babantu apho ikhula khonaIbonelela ngowona mthunzi ubanzi kwiindawo ezomileyo ezitshisayo, ukuxhasa imfuyo, ukufuya iinyosi, kunye nemisebenzi yezolimo kwindawo eyingqongileyo.

Umthi weGuanacaste udibanisa ubungangamsha bendalo, ixabiso lendalo, kunye noncedo olukhulu ebantwini. Ukususela kwiingcambu zawo ezinzulu ezityebisa umhlaba ukuya kwiziqhamo zawo ezondla izilwanyana nabantu, lo mthi ubonisa ukutyeba nozinzo lwendalo yethu yetropikhi. Ubukho bayo kubomi, kuqoqosho nakwinkcubeko yenxalenye enkulu yamazwe aseMerika bubungqina bokubaluleka kwayo nemfuneko yokuyilondoloza nokuphindaphindeka kwayo ukwenzela izizukulwana ezizayo.

Umthi we-mahogany mkhulu
Inqaku elidibeneyo:
Iimpawu zoMthi we-Mahogany: Inkcazo, iinkuni, ukusetyenziswa kunye noLondolozo